تبلیغات
شیعه - ماجرای فدک
تاریخ : جمعه 3 مهر 1388 | 02:25 ق.ظ | نویسنده : س.د موسوی

ماجرای سرزمین تاریخی فدک

ماجرای سرزمین تاریخی فدک از این جهت قابل توجه و بررسی است که به لحاظ معنوی و سیاسی تاثیر بسیار زیادی در تاریخ تشیع داشته است و به نوعی روشن کننده بسیاری از وقایع ناگفته درباره‌ی حق خلافت تشیع و مظلومیت اهل بیت درطول تاریخ است.

فدک از روستاهای حجاز است و با خیبر فاصله چندانی ندارد. این سرزمین در 130 کیلومتری مدینه واقع شده است. در دوره ی مورد بحث ما یعنی زمان خلافت ابوبکر، این سرزمین بنابر‌ادعای طبری، مادر نعمان بن منذر پادشاه‌كه‌از اهالی این سرزمین بوده به لحاظ فراوانی محصول و آب، شهره‌ی عام و خاص بوده است(نجفی، ج 2، ص 489).در قرن سوم‌هجری، فدک، منزلگاه و استراحتگاه مسافرانی بوده است که قصه مدینه می‌کردند. این سرزمین امروزه، " الحائط" نام دارد و دقیقا در مرز شرقی خیبر قرار گرفته است( نجفی، ص 49).سرزمین فدک جزء فتوحات پیامبر اسلام در سال هفتم هجری به شمار می‌آید. آن حضرت طی فتوحات خود موفق به فتح قلعه‌های خیبر شدند. این غزوه به نام همین منطقه یعنی خیبر یهود معروف شد و شجاعت‌های علی(ع) در این جنگ برای همیشه در حافظه‌ی  تاریخ ثبت گردید. یهودیان ساکن فدک پس از فتح خیبر توسط پیامبر اسلام نمایندگان خود را نزد ایشان فرستادند و پس از آن فدک بدون هیچ گونه جنگ و درگیری به تصرف مسلمانان درآمد.

 

سه سال قبل از رحلت، پیامبر اسلام  سرزمین فدک را به حضرت فاطمه سلام الله علیها واگذار کردند سیوطی در "درّ المنثور" نقل می‌کند: پس از اینکه آیه‌ی شریفه‌ی " و آت ذی القربی حقّه و المسلمین و ابن السبیل) نازل شد حضرت محمد(ص) فدک را به فاطمه(سلام الله علیها) دادند و این سرزمین را ملک آن حضرت خواندند. علت این هبه کردن هم پیش از هرچیز، تعیین منبع مالی و اقتصادی برای استمرار اهل بیت پس از رحلت پیامبر اسلام بود؛ چرا که پشتوانه‌ی اقتصادی، بیش از هر چیز برای تداوم حیات اهل بیت حائز اهمیت بود.


 

پس از جریان سقیفه و به خلافت رسیدن ابوبکر، تصرف فدک از جمله کارهایی بود که در راس امور ضروری حکومت قرار گرفت. دستور اخراج حضرت فاطمه(س) از فدک از سوی وکیل ابوبکر به آن حضرت ابلاغ شد. پس از درخواست شاهد از سوی ابوبکر، حضرت زهرا(س) امام علی(ع) و دو فرزندش امام حسن(ع) و امام حسین (ع)و امّ اَیمن را برای شهادت دادن فراخواندند. اما ابوبکر شهادت این بزرگواران را رد کرد.


 

پس از خلع ید وکیل حضرت فاطمه (س)از سوی ابوبکر، آن حضرت به همراه عده‌ای از زنان بنی هاشم عازم مسجد شدند و درآنجا به قرائت خطبه‌ای غرّا پرداختند و محرومیت از ارث پدر را حکم جاهلیت خواندند ‌و نادیده‌ گرفتن حکم پیامبر را محکوم کردند.از لحظات نخستین غیبت پیامبر در میان مسلمین مدت زیادی نگذشته بود که چنین اتفاقاتی رخ داد و اختلافات‌اهل بیت پیامبر با خلافت با قضیه فدک شکل جدی به خود گرفت. درنهایت این اعتراض راه به جایی نبرد و ابوبکر در تصرف فدک همچنان اصرار نمود پس از این حادثه اعتراض از دستگاه خلافت از سوی خاندان پیامبر جدی تر شد.از گفته‌های تاریخی و روایات چنان برمی‌آید که شخص ابوبکر نیز به حقانیت ادعای حضرت فاطمه(س) معترف بوده است و حتی جهت عذرخواهی به خانه‌ی آن حضرت رجوع کرده است. بنا به گفته‌ی مسعودی ابوبکر درهنگام مرگ خود از چند چیز اظهار پشیمانی و تاسف کرد. ازجمله اینکه گفت: ای کاش به تفتیش خانه‌ی فاطمه(س) اقدام نمی‌کردم. ( امینی، الغدیر، ص 42) غصب فدک بیش از آنکه جنبه دینی داشته باشد جنبه‌ی سیاسی داشت. از یکسو دستگاه خلافت، سعی در از بین بردن تکیه گاه اقتصادی خاندان پیامبر بردند و ازسوی دیگر خلافت خود را بیش از پیش به رخ علی(ع) و خاندانش بکشند آن حضرت درباره‌ی جریان فدک می فرمایند: واگذاری فدک نه از روی رضایت بلکه از روی بی رغبتی واعراض از دنیا بود و حکمیت و شکایت را نزد خدا بردن.سکوت علی(ع) درباره‌ی جریان فدک راه و روشی بود که آن حضرت در باب خلافت نیز پیش گرفتند. ایشان درنامه‌ای به عثمان بن حنیف درباره‌ی ماجرای تاسف بار فدک چنین می‌فرمایند:


 

"بلی کانت فی ایدینا فدکٌ من کلِّ اظلبه السّماء، فشَّحّت علیها نفوسٌ قومٍ و سخت عنها نفوسٌ آخرین، و نِعُمَ الحکمُ الله. و ما اصنع بفدک و غیر فدک، و النفس مظلانها می غد. حدث تنعظع فی ظلمته آثارها و تغیب اخبارها و حفره لوزید فی سختیها و أوسعت یدا حافرها، لا ضغطلها الحجر و المدر، و سدّ فرحها التراب المتراکم و انما هی نفسی اروضها بالتقوی لتاتی امنیه یوم الخوف الاکبر، و تشبت علی جوانب الممزلق ( نهج البلاغه، نامه 45)"


 

"گرچه فدک تکه زمینی بیش نبود، اما آنچه آن را در تاریخ اسلام متمایز ساخته این است که خاندان ابوبكر تمام تلاش خود را برای صلب اختیار و قدرت از اهل بیت به کار برد. اما آنچه در ترازوی داوری وجدان تاریخ بود سربلند بیرون آمد، مظلومیت و حقانیت خاندان پیامبر اسلام بود."


 


1)مقاله‌ی فدک، نماد مظلومیت اهل بیت. محمد تقی رهبر

2)الغدیر، امینی،ص42



  • دانلود فیلم